Алматыдан Каппадокияға және кері: бүкіл әлем жазған авто жүріс

Олар үшін бұл саяхат көптен бергі арманның орындалуына айналды (оның үстіне қатысушылардың көпшілігі үшін мұндай ұзақ автомобиль бағыты алғаш рет орын алып отыр). Ал автокөліктер үшін бұл иелерінің нағыз ұзақ сапарлар кезінде кездесуі мүмкін жағдайларға барынша жақын ортадағы сенімділік пен мүмкіндіктерін тексерген сынақ болды. Бірнеше апта ішінде оларға төрт елдің — Қазақстан, Ресей, Грузия және Түркияның жолдарымен жүріп өтіп, 14 мың шақырымға жуық қашықтықты бағындыру керек болды.

 

Автоблогер Руслан Мұқанов үшін бұл сапар Jetour T2 автокөлігін иеленген екі жылдағы ең ұзақ сапарға айналды. Оның айтуынша, көлікке деген сенімділік оған 14 мың шақырымға жуық жолды еш ойланбастан бағындыруға мүмкіндік берді:

 

«Автокөлік менімен бірге жүргеніне екі жыл болды, осы уақыт ішінде ол мені бірде-бір рет қапы қалдырған емес. Сондықтан осындай ауқымды сапарға көлікке толық сенімділікпен аттандым».

 

T2 көлігінің терезесінен көрінетін көріністер үнемі өзгеріп отырды: Қазақстанның байтақ далалары Ресей тасжолдарына ұласты, ал олар өз кезегінде Грузияның таулы жолдарына ауысты, одан кейін Түркияның жылдам магистральдары мен жағалауына жол берілді. 

ҚАЗАҚСТАН: САЯХАТ ҮЙДЕН БАСТАЛАДЫ

 

Грузия мен Түркиядан алған жарқын әсерлеріне қарамастан, экспедиция қатысушылары бұл сапардан кейін Қазақстанға да жаңаша көзқараспен қарай бастағандарын мойындайды. Бұл шынымен де солай.

 

Бүгінде ел ішінде автокөлікпен саяхаттау әлдеқайда жайлы бола түсті: көптеген тасжолдар қайта жаңартылып, жол инфрақұрылымы дамып келеді, ал ірі қалалар арасында заманауи жылдам жүретін жол учаскелері пайда болуда. Алайда басты жаңалық жолдарда емес, адамдарда болды.

 

Әсіресе Jetour Club Astana және Jetour Club Kostanay қатысушылары ұйымдастырған кездесулер ерекше есте қалды. Экспедиция бағытын стористен білген олар экипаждарды қарсы алуды өздері ұсынды. Саяхатшылардың айтуынша, қарсы алу рәсімі жылы әрі ауқымды болғаны сонша, бұл сәттер бағыттағы ең көрікті табиғи орындардан кем әсер қалдырмады.

 

Экспедицияның тағы бір қатысушысы, Jetour T2 иелері клубының негізін қалаушы Константин Полихранидидің айтуынша, автомобиль мен оның қасиеттерінің арқасында пікірлестердің үлкен қауымдастығы қалыптасты:

 

«Бүгін біз бірге саяхаттап, қайырымдылық және экологиялық іс-шаралар өткіземіз. Бұл көлік мені қызығушылықтарым мен саяхатқа деген сүйіспеншілігімді бөлісетін адамдармен жолықтырды деуге болады».

 

Қатысушылардың пікірінше, үлкен автомобиль саяхаты үшін міндетті түрде бірнеше шекарадан өту қажет емес. Бүгінде Қазақстанның өзінде елді жаңаша танып-білуге мүмкіндік беретін көптеген жолдар мен бағыттар бар — тек бағытты таңдап, жолға шықсаңыз болды.

 

ГРУЗИЯ: ТАУ ҒАНА ЕМЕС, СОНЫМЕН ҚАТАР АДАМДАР

Бүкіл экспедиция үшін ең әсерлі сәттердің бірі Грузия болғаны сөзсіз. Жоғарғы Ларс шекарасынан өткеннен кейін таныс дала көріністері таулы бұралаң жолдарға ауысып, әр бұрылыстан кейін жаңа керемет пейзаждар ашыла түсті. Дәл осы жерде саяхатшылар алғаш рет мүлде басқа әлемге келгендей әсер алды. 

Әсіресе Қазбек тауы ерекше есте қалды. Оның қар басқан шыңы үлкен автомобиль саяхаттарын дәл осындай сәттер үшін ұйымдастыратынын дәлелдейтін ерекше көріністердің біріне айналды.

 

Алайда экспедиция қатысушылары үшін басты әсер тек таулармен шектелмеді. Олардың айтуынша, Грузияның әсем жерлері соншалықты көп, бір сапардың ішінде олардың барлығын аралап шығу мүмкін емес. Тіпті елден кетпей тұрып-ақ, саяхатшылар бұл елге қайта келіп, оның көрікті мекендерін, тарихы мен мәдениетін асықпай зерттеуге ниет білдірді.

 

Экспедицияның барлық қатысушылары дәл осындай әсерде қалды. Нұрсұлтан Мамытовтың айтуынша, таңдалған бағыт Грузияның көп бөлігін көруге мүмкіндік бергенімен, бұл елде тағы да бір мәрте келуге тұрарлық көптеген мекендер бар.

«Әрине, Грузия мен Түркияда ұзағырақ аялдағымыз келді. Сапар барысында көп нәрсені көргенімізбен, қайта келіп, ашуға тұрарлық көптеген орындар әлі де бар екенін түсіндік».

 

Бүкіл бағыт бойы экспедицияға жергілікті тұрғындар мен басқа да автокөлік жүргізушілері тарапынан ерекше ықылас көрсетілді: олар көлікке сигнал беріп, қол бұлғап, алыс жарық шамдарымен сәлемдесіп, бас бармақтарын жоғары көтеріп қолдау білдірді. Жол бойындағы осындай сәттер — кездейсоқ кездесулер, бейтаныс жандардың ықыласы мен қолдауы, қонақжайлықтың ерекше атмосферасы — әйгілі табиғи көріністермен қатар саяхатшылардың жадында ұзақ сақталады.

 

ТҮРКИЯ: ӘСЕРІН СӨЗБЕН ЖЕТКІЗУ ҚИЫН МЕКЕН

Кавказдың қаһарлы асуларынан кейін Түркия экспедиция қатысушыларын мүлде басқа көңіл күймен қарсы алды. Бағыт Жерорта теңізінің бойындағы көркем жолмен өтіп, оның 200 шақырымнан астам бөлігі жағалаудан алысқа ұзамай, теңіз көріністерімен қатар жүрді.

Дегенмен экспедицияның ең басты бағыты — Каппадокия еді. Мыңдаған шақырымды артқа тастауға талай саяхатшыны шабыттандыратын да дәл осы мекен.

Каппадокияны сөзбен сипаттау мүмкін емес. Мұнда көне шатқалдар ерекше пішінді жартастармен үйлесім тауып, ал таңсәріде аспанды ондаған түрлі түсті әуе шарлары толтырады. Күннің алғашқы сәулелері жартастарды қызғылт, қызғылт сары және алтын түстерге бояған сәтте, өзіңді мүлде басқа ғаламшарда жүргендей сезінесің.

 

«Бұл жер біз көрген басқа мекендердің ешқайсысына ұқсамайды. Қала жартастардың ішінен қашалып жасалғандай әсер қалдырады, ал таңсәріде аспанға ондаған әуе шары бір мезетте көтерілген кезде, бұл көріністі сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес», — дейді экспедиция қатысушылары бірауыздан. 

 

Каппадокия — қазіргі Түркияның ең көне аймақтарының бірі. Ол туралы алғашқы мәліметтер біздің заманымызға дейінгі VI ғасырға жатады. Өз тарихында бұл жер әртүрлі мемлекеттердің құрамында болды, мұнда парсы патшаларының, Александр Зұлқарнайынның және Осман империясының әскерлері өтті, ал аумақтың өзі бірнеше өркениеттің мәдениетін бойына сіңірді.

 

Дегенмен, тарих емес, ландшафт таңғалдырады. Миллиондаған жылдар бұрын оны үш жанартау қалыптастырған, олардың ішіндегі ең ірісі Эржияс еді. Жанартау атқылаулары, жер сілкіністері, жел мен жаңбырлар уақыт өте келе қатып қалған жанартаулық жыныстарды ерекше аңғарларға, шатқалдарға және әйгілі «тас мұнараларға» айналдырды. Дәл осы табиғи түзілімдердің арқасында Каппадокияны ғылыми фантастикадағы ғажайып әлемдермен жиі салыстырады. Бұл пейзаждардың кинематографистерді шабыттандырып, «Жұлдызды соғыстар» ғаламындағы кейбір мекендердің прототипіне айналуы да бекер емес.

 

Дәл осы жерде экспедиция қатысушылары ең ұзақ аялдады. Олардың айтуынша, Каппадокия — қайта-қайта оралғың келетін мекендердің бірі, өйткені бірнеше күннің ішінде оның барлық сұлулығын көріп, ерекше атмосферасын толық сезіну мүмкін емес.

Осы экспедицияға баруға тұрарлық үш жер:

Каппадокия (Невшехир, Түркия) — ондаған әуе шарлары мен жер бетінен тыс көрінетін пейзаждар бар таңғы уақыт.

Грузия — Казбек, Боржоми және тағы да оралғың келетін таулф пейзаждар.

Ресей — Волгоград тарихымен және Кавказдың қақпасы мен бағыттың ең әдемі қалаларының біріне айналған Нальчик.

Қатысушылар мойындайды: уақыт өте келе олар тек барған жерлерін ғана емес, экспедицияның атмосферасын да жиі еске алады. Жолдағы бір айға жуық уақыт бейтаныс адамдарды нағыз командаға айналдырды.

 

Нұрсұлтан Мамытов, «Тур с Jetour» экспедициясының қатысушысы: «Сонымен қатар, біздің командамыз есте қалды - біз тез арада бір үлкен компанияға айналдық, көп әзілдестік, бір-бірімізді қолдадық және дәл осы саяхатты шынымен ерекше етті».

 

Дегенмен, алдағы уақытта қатысушыларды осы сапардың тағы бір маңызды қорытындысы - көліктің ұзақ сапарларға қаншалықты дайын екенін түсіну күтіп тұрды.

 

НЕГІЗГІ СЫНАҚ РЕТІНДЕ 14 МЫҢ КИЛОМЕТР

Jetour T2 иелері үшін бұл сапар алғашқы саяхат емес еді. Көліктер бұған дейін-ақ ондаған экспедиция мен сапарға қатысып үлгерген, сондықтан олардың мүмкіндіктері иелеріне жақсы таныс болатын.

Алайда төрт ел арқылы өтетін бағыт мүлдем басқа ауқымдағы сынақ болып шықты. Ұзақ жол жүру, күн сайын 800-1200 шақырым жүру және 18 сағатқа дейін көлік жүргізу ұзақ жолда «жүзге» дейін жылдамдық алу немесе опциялар тізімі емес, қысқа тест-драйв кезінде сирек ойланатын нәрселер маңызды екенін тез көрсетті.

 

Бірнеше мың шақырым жол жүргеннен кейін жүргізушілерге ең жоғары баға алған ерекшеліктердің бірі — күні бойы рөлде шаршамай отыруға мүмкіндік беретін ыңғайлы отырыс болды. Сондай-ақ ұзақ трассаларда жүргізушіге түсетін жүктемені азайтатын бейімделетін круиз-бақылау және бір қарағанда елеусіз көрінетін көптеген ұсақ-түйек артықшылықтар ерекше бағаланды.

Мысалы, жүксалғыш есігіндегі жиналмалы үстел таңғы ас ішуге және жол үстіндегі жылдам тіскебасарларға арналған ыңғайлы орынға айналды. Көптеген USB-ағытпалары экипаждардың барлық техникаларын қуатпен қамтамасыз етсе, жүксалғыштағы розетка көлік тоңазытқыштарын іс жүзінде тоқтаусыз жұмыс істетуге мүмкіндік берді.

Алайда ең бастысы — алғашқы екі-үш мың шақырымнан кейін экипаж мүшелері күні бойы рөлде отырғаннан соң таңертең оянып, жолды әрі қарай сенімді жалғастыруға дайын болғанын сезінді. Дәл сол сәтте олар T2 көлігінің шын мәнінде саяхат үшін жасалғанын түбегейлі түсінген болуы керек.

 

Бұл әсерлерді Нұрсұлтан Мамытов та растайды.

«Бүкіл экспедиция барысында көлік бірде-бір рет сынақтан сүрінген жоқ. Ұзақ жолдардан кейін жүргізушілердің арқасы да, денесі де шаршамады. Соның арқасында тізгінде келе жатып шаршау туралы ойламай, тек сапардың өзінен ләззат алуға мүмкіндік болды».

 

Алайда дәл осы сапарда басты назар сенімділікке ауды — 14 мың шақырымдық жол, ұзақ сапарлар және әртүрлі бағыттар көліктер үшін шынайы сынақ болды. Экспедицияға шығар алдында төрт Jetour T2 көлігінің барлығы Қазақстандағы ресми дилерде жоспарлы техникалық тексеруден өтті. Қайтар жолда көліктер Грузиядағы сервис орталығына соғып, ал елге келген соң қайтадан жоспарлы қызмет көрсету рәсімінен өтті.

Тәжірибе көрсеткендей, экспедицияның бүкіл кезеңінде бірде-бір күрделі техникалық ақау орын алған жоқ. Аптап ыстыққа, ұзақ уақыт бойы жоғары жүктемеге және әртүрлі жол жабындарына қарамастан, көліктер қозғалтқыштың қызып кетуі, электроникадағы қателер, май шығынының артуы немесе өтуі қиын учаскелер сияқты мәселелерге тап болған жоқ.

Руслан Мановтың айтуынша, дәл осы сапардан кейін көлікке деген сенімі одан сайын арта түсті.

«13 700 шақырымға жуық бірге еңсерген жол ең жағымды әсерлермен есте қалды: автомобильге деген сенімімді арттырып, ұзақ уақыт ұмытылмайтын естеліктер сыйлады».

 

Жалғыз жоспардан тыс жөндеу жұмысы қатысушылардың біріне қажет болды. Алайда оның себебі көліктің зауыттық құрастырылымына байланысты емес, бұған дейін орнатылған тюнингтік аспа жүйесі болды. Алдыңғы оң жақ амортизатор тез арада ауыстырылып, содан кейін экспедиция ешқандай шектеусіз жалғасты.

14 мың шақырымнан кейін автомобиль туралы үш қорытынды

1.     Жайлылық. Күніне 800–1200 шақырым жүріп, 10–13 сағат бойы көлік басқарғаннан кейін де, келесі таңды сергек қарсы алып, сапарды жалғастыруға дайын болдым.

2.     Сенімділік. Экспедиция барысында айтарлықтай техникалық ақаулар туындаған жоқ. Жалғыз жөндеу автокөліктің штаттық құрылымына емес, тюнингтік аспаға қатысты болды.

3.     Ықшамдылық. Бейімделгіш круиз-бақылау, ыңғайлы орындықтар, көптеген USB ағытпалары, 220 В розеткасы және жүксалғыштағы жиналмалы үстел ұзақ сапарда шынымен де пайдалы болды.

Экспедиция кезінде қатысушылар нағыз командаға айналды. Константин Полихранидидің айтуынша, бұл саяхаттың басты нәтижесі болды.

«Бұл сапарға дейін де көлікке көңілім толатын. Алайда экспедициядан кейін оған деген ықыласым одан сайын артты, ал бұл көлікпен саяхаттауға болатынына деген сенімім беки түсті. Бұл автомобиль менің өмір салтымды өзгертіп қана қоймай, саяхатқа қызығушылығы мен көзқарасы ұқсас жаңа адамдармен танысуыма себеп болды деуге болады».

Жолда өткен бір айға жуық уақыт экспедиция қатысушыларын өзгертпей қоймады. Олар үйлеріне жаңа әсерлермен, жаңа таныстықтармен және ерекше естеліктермен оралды. Артта төрт ел, мыңдаған шақырым, Каппадокияның таңғы көріністері, Қазбек шыңы, Жерорта теңізі бойындағы жолдар, күтпеген кездесулер мен ұмытылмас сәттер қалды. 

Экспедиция қатысушылары үшін бұл сапар мәреге жетумен аяқталған жоқ, керісінше жаңа бағыттардың басталуына жол ашты. Төрт ел аумағында 14 мың шақырымға жуық жол жүру автомобильдердің мүмкіндігі мен сенімділігін сынап қана қоймай, олардың басты құндылығын көрсетті. Дегенмен бұл саяхаттың ең маңызды нәтижесі жүрілген шақырым санында емес. Экспедиция жаңа достар сыйлап, ортақ қызығушылықтары бар адамдарды біріктірді және автосаяхаттағы ең есте қалар сәттерді тек көркем бағыттар мен жаңа мекендер емес, жол үстінде кездесетін адамдар қалыптастыратынын дәлелдеді.